Je kent waarschijnlijk zwarte zaadolie. Maar TQ? Die term zegt de meeste mensen waarschijnlijk helemaal niets.

Toch is TQ een interessant onderdeel van zwarte zaadolie. TQ staat voor thymoquinone en is een van de belangrijkste bioactieve bestanddelen van de zwarte komijnplant, Nigella sativa. Juist naar deze stof is de afgelopen jaren veel wetenschappelijk onderzoek gedaan.

Maar wat is TQ precies? Wat doet het in het lichaam? En waarom kan het interessant zijn om bij zwarte zaadolie te kijken naar het aanwezige TQ-gehalte?

Wat is TQ?

TQ is de afkorting van thymoquinone. Het is een natuurlijke verbinding die voorkomt in de zaden van Nigella sativa, ook wel zwarte komijn of zwarte zaad genoemd.

Zwarte zaad bevat van nature verschillende plantaardige stoffen. TQ is daarvan een van de meest onderzochte componenten. Onderzoekers zijn vooral geïnteresseerd in de invloed van TQ op processen die te maken hebben met oxidatieve stress en ontstekingsprocessen.

Dat maakt TQ interessant, maar het vertelt ook iets over de samenstelling van zwarte zaadolie.

Wanneer je zwarte zaadolie koopt, kijk je waarschijnlijk naar zaken als de herkomst, de manier van persen en of de olie puur en koudgeperst is. Het TQ-gehalte kan daar een aanvullende specificatie bij zijn.

Wat is oxidatieve stress?

Om te begrijpen waarom TQ zo interessant is, is het handig om eerst te kijken naar oxidatieve stress.

Tijdens normale stofwisselingsprocessen ontstaan in ons lichaam voortdurend zogenaamde vrije radicalen. Dat is op zichzelf normaal. Het lichaam beschikt namelijk ook over antioxidatieve systemen die helpen om deze stoffen onder controle te houden.

Oxidatieve stress kan ontstaan wanneer er meer vrije radicalen ontstaan dan het lichaam goed kan neutraliseren. Dit kan gebeuren tijdens normale stofwisselingsprocessen in het lichaam, maar ook door invloeden van buitenaf, zoals luchtvervuiling, UV-straling, sigarettenrook, alcohol en een ongezonde leefstijl.

Wanneer oxidatieve stress langdurig aanwezig is, kan dit invloed hebben op cellen en weefsels. Daarom is oxidatieve stress een belangrijk onderwerp binnen onderzoek naar gezondheid en verouderingsprocessen.

Wat maakt TQ interessant?

TQ wordt uitgebreid onderzocht vanwege verschillende biologische eigenschappen. Vooral de rol van TQ binnen antioxidatieve processen en ontstekingsgerelateerde processen krijgt veel aandacht.

Laboratoriumonderzoek laat zien dat TQ invloed kan hebben op verschillende cellulaire mechanismen die betrokken zijn bij oxidatieve stress en ontstekingsprocessen.

Maar onderzoekers kijken niet alleen naar laboratoriumonderzoek. Er zijn inmiddels ook verschillende onderzoeken bij mensen uitgevoerd waarin zwarte zaad of extracten van Nigella sativa zijn onderzocht.

Dat is interessant, omdat hierdoor beter kan worden gekeken naar wat er daadwerkelijk bij mensen wordt waargenomen.

Wat zegt onderzoek bij mensen?

Een systematische review en meta-analyse uit 2023 combineerde de resultaten van 20 gerandomiseerde onderzoeken met in totaal 1.086 deelnemers.

De onderzoekers keken onder andere naar verschillende markers die verband houden met oxidatieve stress en ontstekingsprocessen. In de analyse werden onder meer veranderingen gezien in CRP, TNF-α, MDA en verschillende antioxidatieve markers zoals SOD, GPx en TAC.

De resultaten wijzen erop dat Nigella sativa invloed kan hebben op verschillende processen die betrokken zijn bij de balans tussen oxidatieve belasting en de antioxidatieve afweer van het lichaam.

Een eerdere meta-analyse uit 2020 keek specifiek naar antioxidatieve markers. Daarin werden vijf gerandomiseerde onderzoeken met 293 deelnemers samengevoegd. De onderzoekers vonden onder andere een verbetering van SOD, een belangrijk onderdeel van het antioxidatieve afweersysteem. Voor andere markers waren de resultaten minder eenduidig.

Dit laat vooral zien waarom zwarte zaad en TQ interessant zijn voor wetenschappelijk onderzoek: het gaat niet om één enkel proces, maar om verschillende biologische mechanismen.

Onderzoek gaat verder dan alleen antioxidanten

De belangstelling voor Nigella sativa beperkt zich overigens niet tot oxidatieve stress.

Een grote systematische review en meta-analyse uit 2025 analyseerde 82 onderzoeken met in totaal 5.026 deelnemers. Daarin werden onder andere effecten onderzocht op lichaamsgewicht en lichaamssamenstelling, bloeddruk, bloedsuiker, insulinegevoeligheid, cholesterolwaarden en verschillende ontstekingsmarkers.

In verschillende analyses werden gunstige veranderingen gevonden in meerdere van deze markers. De resultaten verschilden echter per uitkomst en onderzoek.

Dat maakt zwarte zaad interessant vanuit een breder wetenschappelijk perspectief. Onderzoekers bekijken inmiddels verschillende aspecten van de plant en haar bestanddelen.

Waarom wordt juist TQ onderzocht?

Zwarte zaad bevat meerdere natuurlijke verbindingen. TQ is daar één van, maar wel een component waar relatief veel onderzoek naar is gedaan.

Wetenschappelijke reviews beschrijven verschillende mogelijke mechanismen waarmee TQ betrokken kan zijn bij antioxidatieve en ontstekingsgerelateerde processen.

Daarom wordt TQ vaak gebruikt als een interessante marker wanneer onderzoekers de samenstelling en biologische eigenschappen van zwarte zaad onderzoeken.

Waarom is het TQ-gehalte van zwarte zaadolie interessant?

Hier wordt het voor de consument interessant.

De meeste mensen kopen zwarte zaadolie zonder ooit naar TQ te kijken. Dat is niet vreemd. Op verpakkingen wordt het TQ-gehalte meestal niet vermeld en veel consumenten weten überhaupt niet dat TQ een onderdeel van zwarte zaadolie is.

Toch kan het interessant zijn om te weten hoeveel TQ een olie bevat.

Zwarte zaadoliën zijn namelijk niet allemaal exact hetzelfde. Het TQ-gehalte kan verschillen afhankelijk van onder andere de gebruikte zaden, herkomst, verwerking en productiemethode.

Onderzoek naar commerciële zwarte zaadoliën heeft bijvoorbeeld laten zien dat het gemeten TQ-gehalte tussen verschillende oliën sterk kan variëren. Dat maakt een vermeld TQ-gehalte interessant als aanvullende informatie over de samenstelling van een olie.

Waarom kiezen voor een olie met minimaal 2,5% TQ?

Een TQ-gehalte van minimaal 2,5% geeft de consument een duidelijke specificatie van het product.

Je weet daardoor niet alleen dat je zwarte zaadolie koopt, maar krijgt ook aanvullende informatie over een van de belangrijkste onderzochte bestanddelen van de olie.

Bij Mediqalshop bieden we zwarte zaadolie aan met een TQ-gehalte van minimaal 2,5%. Daarnaast hebben we een variant met 3% TQ.

Het verschil tussen 2,5% en 3% betekent niet automatisch dat de ene olie voor iedereen “beter” is. Het betekent wel dat de olie een ander opgegeven TQ-gehalte heeft.

Voor consumenten die bewust letten op de samenstelling van hun zwarte zaadolie, kan zo'n specificatie daarom een belangrijke factor zijn bij het maken van een keuze.

TQ is dus meer dan zomaar een percentage

Wanneer je voor het eerst over TQ hoort, lijkt het misschien gewoon een technisch percentage op een etiket.

Maar achter dat percentage zit een natuurlijke stof waar veel wetenschappelijk onderzoek naar is gedaan.

TQ, of thymoquinone, is een van de belangrijkste bioactieve bestanddelen van Nigella sativa. Onderzoek richt zich onder andere op de relatie met oxidatieve stress, antioxidatieve processen en verschillende ontstekingsgerelateerde en metabole processen.

Daarmee geeft het TQ-gehalte een interessante extra dimensie wanneer je zwarte zaadolie met elkaar wilt vergelijken.

Wat kunnen we op basis van het onderzoek concluderen?

De wetenschappelijke belangstelling voor zwarte zaad en TQ is de afgelopen jaren duidelijk toegenomen. Vooral de invloed op antioxidatieve processen, ontstekingsgerelateerde markers en verschillende aspecten van de metabole gezondheid wordt uitgebreid onderzocht.

De resultaten uit menselijke studies en meta-analyses zijn interessant en laten op verschillende gebieden positieve veranderingen in biomarkers zien. Tegelijkertijd verschillen de onderzoeken in dosering, productvorm, studieduur en samenstelling.

Voor de consument is vooral belangrijk dat zwarte zaadolie niet alleen een traditioneel gebruikt natuurproduct is, maar ook een product waarvan verschillende natuurlijke bestanddelen wetenschappelijk worden onderzocht.

En TQ is daarvan een van de interessantste.

Zwarte zaadolie vergelijken? Kijk dan verder dan alleen de naam

Als je zwarte zaadolie wilt vergelijken, kun je natuurlijk kijken naar herkomst, zuiverheid, persmethode en kwaliteit.

Maar als het TQ-gehalte duidelijk wordt vermeld, krijg je nog een extra stukje informatie over de samenstelling van de olie.

Bij Mediqalshop vind je daarom zwarte zaadolie met een TQ-gehalte van minimaal 2,5% en een variant met 3% TQ.

Zo weet je beter wat je koopt en kun je bewuster vergelijken.

Natuurlijke kracht. Eerlijke kwaliteit.

Wetenschappelijke bronnen

De informatie in dit artikel is gebaseerd op wetenschappelijke reviews en systematische reviews/meta-analyses naar Nigella sativa en thymoquinone (TQ), waaronder:

Kooti W. et al. – The effects of Nigella sativa on oxidative stress and antioxidant markers: systematic review and meta-analysis.

Pourmasoumi M. et al. – The effect of Nigella sativa on oxidative stress: a systematic review and meta-analysis.

Systematische review en meta-analyse uit 2025 naar de effecten van Nigella sativa op verschillende cardiometabole en ontstekingsgerelateerde markers.

Review over de preklinische en klinische effecten van Nigella sativa en thymoquinone.

Review over de ontstekingsgerelateerde eigenschappen van thymoquinone.